Het korte antwoord: vaak wel, onder voorwaarden
Een mantelzorgwoning in de achtertuin kan in veel gevallen zonder omgevingsvergunning, zolang er sprake is van mantelzorg en het gebouw binnen de regels voor bijgebouwen in het achtererfgebied blijft. Het gebouw moet wel voldoen aan de bouwtechnische eisen voor wonen. Omdat gemeenten de regels kunnen aanvullen, doet u altijd eerst de vergunningcheck in het Omgevingsloket en vraagt u het na bij de gemeente.
Een mantelzorgwoning is een woonruimte bij uw huis waarin iemand woont die zorg geeft of krijgt. Denk aan een ouder die dichtbij wil wonen, of een kind dat bij u inwoont om voor u te zorgen. Het kan een los gebouw in de tuin zijn, maar ook een aanbouw of een verbouwd bijgebouw.
De regels zijn de afgelopen jaren veranderd en er staat een nieuwe wijziging op stapel. Hieronder leggen we uit hoe het nu werkt, wat er waarschijnlijk verandert en waar u bouwkundig op let.
Hoe het nu geregeld is
Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 inging, staan de oude landelijke regels voor de mantelzorgwoning in het omgevingsplan van elke gemeente, in het deel dat de bruidsschat heet. Gemeenten mogen die regels aanpassen. In de basis komen ze hierop neer:
- Het gebouw staat in het achtererfgebied, dus achter de woning en niet aan de straatkant
- Het blijft binnen de maten die gelden voor vergunningvrije bijgebouwen, zoals de hoogte en het maximaal bebouwde oppervlak
- Er is een mantelzorgrelatie; de gemeente kan vragen om dat aan te tonen
- Het gebouw voldoet aan de bouwtechnische eisen voor een woning uit het Bbl
- Stopt de mantelzorg, dan stopt ook het gebruik als woning
Advies voor uw situatie?
Berkan komt gratis langs en vertelt eerlijk wat er kan.
Wat er waarschijnlijk verandert
Het Rijk werkt aan een nieuwe landelijke regeling voor vergunningvrije mantelzorg- en familiewoningen in het Bbl. Volgens de berichtgeving in 2026 is de bedoeling dat die op 1 januari 2027 ingaat. Daarin wordt het onder meer makkelijker om een woning in de achtertuin te bouwen voor familieleden in de eerste graad, en vervalt het aantonen van mantelzorg met een aparte verklaring.
Zo'n wijziging kan nog worden aangepast voordat hij ingaat. Plant u een mantelzorgwoning rond de jaarwisseling, kijk dan in het Omgevingsloket en op de website van de gemeente wat er op het moment van bouwen geldt. Ga niet uit van berichten uit de krant of van buren die het eerder deden.
Bouwkundig: meer dan een tuinhuis
Wie in de mantelzorgwoning woont, moet er net zo veilig en gezond kunnen wonen als in een gewoon huis. Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt daarom eisen aan onder meer isolatie, ventilatie, daglicht, brandveiligheid en de constructie. Een tuinhuis of berging ombouwen voldoet daar meestal niet zonder meer aan.
Ook de aansluitingen vragen aandacht. Een woning heeft water, riolering, elektra en verwarming nodig. De afstand tot het huis en de ligging van de bestaande leidingen bepalen hoeveel graafwerk dat is. Een eigen aansluiting op het net of een eigen meter kan gevolgen hebben voor het adres en de kosten; overleg daarover vooraf met de netbeheerder.
Denk ook aan toegankelijkheid. Een mantelzorgwoning is vaak bedoeld voor iemand die minder goed ter been is of dat wordt. Een drempelloze ingang, brede deuren, een douche zonder opstap en een slaapkamer op dezelfde verdieping zijn dan geen luxe. Ons artikel over een inloopdouche geeft ideeën voor de badkamer.
Een los gebouw of een aanbouw?
Niet iedereen heeft de tuin voor een los gebouw. Een alternatief is een aanbouw aan de woning met een slaapkamer en badkamer op de begane grond, of het verbouwen van een garage. Dat is vaak eenvoudiger aan te sluiten op de bestaande installaties en blijft later bruikbaar als gewone woonruimte. Lees meer in garage ombouwen tot woonruimte.
Een los gebouw geeft beide huishoudens meer privacy. Het kost wel meer tuin en vraagt eigen voorzieningen. Zet de opties naast elkaar en kijk wat er later met de ruimte gebeurt, als de zorg niet meer nodig is.
Een aanbouw met een slaapkamer en badkamer kan bovendien later een andere functie krijgen, zoals een werkkamer of logeerkamer. Dat maakt de investering minder afhankelijk van één situatie.
Denk ook aan adres, belasting en toeslagen
Een mantelzorgwoning heeft onder de huidige regels meestal geen eigen adres; de bewoner staat dan ingeschreven op het adres van het hoofdhuis. Dat kan gevolgen hebben voor uitkeringen, toeslagen en de gemeentelijke belastingen. Laat dat vooraf uitzoeken, bijvoorbeeld via de gemeente of een adviseur. Het is per situatie verschillend en valt buiten wat een aannemer kan beoordelen.
Mantelzorgwoning of aanbouw met MBT in Tilburg
MBT kan de bouwkundige kant voor u verzorgen: een aanbouw met slaapkamer en badkamer, een verbouwd bijgebouw of de voorbereiding van de fundering en aansluitingen. Bij de opname kijken we samen wat er op uw perceel mogelijk is en welke regels we moeten nagaan. Berkan is uw vaste aanspreekpunt, en u krijgt een heldere offerte zonder verborgen posten.
Bekijk onze aanbouwen in Tilburg en onze badkamers.
Veelgestelde vragen
Heb ik een vergunning nodig voor een mantelzorgwoning?
Vaak niet, als het gebouw in het achtererfgebied staat, binnen de regels voor bijgebouwen blijft en er sprake is van mantelzorg. Gemeenten kunnen de regels aanvullen. Doe altijd de vergunningcheck in het Omgevingsloket.
Wat gebeurt er als de mantelzorg stopt?
Onder de huidige regels moet het gebruik als woning dan stoppen. Het gebouw kan vaak blijven staan als bijgebouw. Vraag de gemeente wat er in uw situatie geldt.
Verandert er iets in 2027?
Er wordt gewerkt aan een landelijke regeling voor mantelzorg- en familiewoningen die volgens de plannen op 1 januari 2027 ingaat. Controleer wat er geldt op het moment dat u gaat bouwen.
Mag ik een tuinhuis gebruiken als mantelzorgwoning?
Alleen als het voldoet aan de bouwtechnische eisen voor wonen, zoals isolatie, ventilatie en brandveiligheid. Een gewoon tuinhuis doet dat meestal niet.
